K VIV-Direct - K VIV-expats

Publicaties

Algemeen | Het Ingenieursblad | K VIV-Direct | Ingenieursgids

Klik op de lichtkrant voor meer info...

K VIV-expats: Uit het oog maar niet uit het hart

De middernachtzon, sneeuw, en vis... veel vis

Je kan het maar gedroomd hebben. Vier maanden skiën of langlaufen zonder één cent te betalen. Voor de sportieve lui onder ons is dit wellicht onwaarschijnlijk. Nochtans. Wanneer je woont en werkt in Noorwegen, is dit tijdens de wintermaanden en misschien wel tot vervelens toe dagdagelijkse kost.

In januari 1995 vertrok Filip Van Laenen voor de eerste keer naar Trondheim, Noorwegen en dit in het kader van zijn eindwerk. Het trok hem aan om eens een échte “pool”winter mee te maken en de Noorse taal vormde een uitdaging. Twee jaar later keerde hij terug naar Noorwegen, maar dan omwille van professionele redenen. Hij had de taal nu voldoende onder de knie en ging vol vertrouwen het avontuur tegemoet – alhoewel de meeste van zijn kennissen hem voor gek verklaarden.

Twee jaar na uw Trondheim-ervaring bent u naar Noorwegen teruggekeerd. Was dit een bewuste keuze?
Door mijn verblijf in Trondheim had ik de smaak te pakken. Na mijn eerste diploma als elektrotechnisch ir. heb ik er in Leuven twee jaartjes bijgedaan voor computerwetenschappen. Begin 1997 ben ik via Internet op zoek gegaan naar een baan in Noorwegen. Ik wou immers terug naar het buitenland. Noorwegen was geen absolute eis voor mij, maar het was wel de gemakkelijkste keuze. Enerzijds sprak ik redelijk goed Noors (een niet zo courante taal), anderzijds wist ik min of meer wat mij te wachten stond. Ik was echter niet van plan om Trondheim opnieuw aan te doen, want terugkeren naar eenzelfde plaats kan vaak op een ontgoocheling uitdraaien. Het grotere Oslo leek me de beste keuze. Via een advertentie kwam ik terecht bij de firma Computas, een bedrijf dat zich bezighoudt met OO (Object Oriented ontwikkelingen), UI (User Interface) en AI (Artificial Intelligence). Na een eerste contact stelde Computas voor om naar Oslo te komen voor een interview – en op hun kosten nog wel! Een weekeinde later zat ik voor een sollicitatiegesprek in Sandvika. Ik weet nog dat men mij voorstelde om het interview in het Engels te houden, maar (over?)moedig als ik was, stelde ik voor om dit in het Noors te proberen. Achteraf bekeken denk ik dat mijn kennis van de taal ertoe heeft bijgedragen dat ik de baan heb gekregen.

Wat doet Computas precies en wat houdt uw functie daar in?
Computas houdt zich vooral bezig met workflow en knowledge management. Het komt erop neer dat we de kennis die gebruikt wordt bij de behandeling van dossiers trachten te incorporeren in een IT-systeem. Wanneer dat IT-systeem dan later gebruikt wordt zal het de gebruiker helpen bij de uitvoering van zijn taak, bijvoorbeeld door op dat ogenblik alle relevante informatie te tonen met daarbij de verschillende uit te voeren stappen. Onze systemen zorgen er ook voor dat deadlines gerespecteerd worden. Desnoods stuurt het systeem een alarm naar de betrokken persoon. Indien gewenst kunnen ook statistieken geleverd worden over de performantie van de gebruikers.
Computas was tot verleden jaar een volledig Noors bedrijf. In 1999 werd iets meer dan de helft van de aandelen overgenomen door een Zweedse IT-maatschappij, TurnIT. Er bestaan concrete plannen om afdelingen in het buitenland op te zetten. Computas heeft ongeveer 10 % buitenlanders in dienst, maar ik ben de enige die speciaal omwille van het bedrijf vanuit het buitenland naar hier ben verhuisd. De meeste anderen woonden hier al, hadden hier aan de universiteit gestudeerd en zijn vaak ook getrouwd met een Noor of Noorse.
Bij Computas zit je niet ‘vast’ in een functie. Ben je uitgekeken op een bepaalde soort opdracht, dan laat je dat gewoon weten. In de mate van het mogelijke probeert men er rekening mee te houden voor de volgende opdracht. Er is ook een grote variatie in de verschillende projecten. Tot nu toe heb ik al van alles gedaan: ontwerp over implementatie en testing, het bijstaan van gebruikers na de levering van het systeem, het geven van presentaties bij potentiële klanten, enz. Ik ben ook reeds een paar keer projectleider geweest.

Verschilt de bedrijfscultuur in Noorwegen van hier?
Ondanks het feit dat ik geen werkervaring in Vlaanderen heb, vermoed ik dat de werksfeer hier veel losser en meer ontspannen is. De directeur spreek ik aan met “Hei, Lasse!”, en hij reageert met “Hei, Filip!”. Ik moet zeggen dat ik het aanvankelijk vreselijk moeilijk had met Noorse namen zoals Truls, Erlend, Thor en Kjetil. Bijzonder aan Computas is dat er een volledig vlakke hiërarchie is. Ik heb dus geen chef boven mij en er staat niemand onder mij. Iedereen krijgt wel een persoonlijke mentor toegewezen. Deze mentor helpt je met je carrièreplanning en je kan bij hem of haar altijd terecht voor raad bij eventuele problemen. Aan het einde van het jaar is er een evaluatie.
De verloning is hier geen geheim. Elke collega die in mijn loonscategorie zit met dezelfde anciënniteit, verdient in principe evenveel. De cijfers zijn beschikbaar op ons intranet zodat ik van elk van mijn collega’s wel ongeveer kan raden hoeveel hij of zij verdient.

Zijn er opmerkelijke verschillen in niveau tussen het Noorse en het Belgische ir.-diploma?
De Vlaamse ingenieur heeft een bredere én diepere opleiding. Bovendien is een Belgische ir. meer een doorbijter en beter gekant tegen stress. Het ingenieur-zijn op zich heeft hier ongeveer dezelfde status als in Vlaanderen: bij sommige mensen krijg je onmiddellijk de status ‘nerd’ opgeplakt, anderen denken onmiddellijk aan de hoge ingenieurslonen. Als ze je uiteindelijk beter leren kennen, vallen de vooroordelen wel weg.

U hebt tijdens uw studententijd Noors geleerd. Een verworven voordeel waarvan u nu de vruchten plukt.
Inderdaad, ik heb ongeveer dertig uren les gevolgd waardoor ik in staat was om eenvoudige teksten te lezen en een kort gesprek te voeren. Achteraf gezien was dat één van de beste investeringen van mijn leven. Ik heb me in Noorwegen nooit hulpeloos gevoeld omwille van onbegrijpelijke opschriften of mededelingen. Bovendien kom je veel gemakkelijker in contact met Noren dan de andere buitenlanders, alhoewel vrijwel iedereen hier Engels kan. Kennis van de landstaal is uiteraard ook een pluspunt in het dagdagelijkse leven, zowel in contacten met vrienden en collega’s als voor het begrijpen van kranten, radio, enz.

Als men aan Noorwegen denkt, stelt men zich donkere, lange winters voor met vooral veel sneeuw. Vergt het een grote klimaataanpassing?
Veel van mijn vrienden zullen mij voor gek verklaard hebben toen ik hen vertelde dat ik voor een tweede keer vrijwillig naar een dergelijk koud, donker en duur land wou vertrekken. Nochtans is het hier gemiddeld slechts 5° kouder dan in Vlaanderen. Wanneer je in Vlaanderen niet meer weet waar te kruipen van de hitte in hartje zomer, heb je hier een aangename temperatuur van ongeveer 20 à 25°.
De winters hier verkies ik boven die in Vlaanderen omwille van de sneeuw. In België heb je enkel koud weer met miezerige regen, ijsregen, ijzel, en wat smeltende sneeuw. Van begin december tot en met Pasen kan je hier skiën. De wintermaanden zijn hier inderdaad donker, maar tijdens de winter in België vertrekt men ook ‘s morgens in het donker naar zijn werk en keert ‘s avonds eveneens in het donker terug thuis. Trouwens, je hebt hier eigenlijk méér licht dan in Vlaanderen. Vanaf eind mei wordt het ‘s nachts niet meer donker. Om elf uur ‘s avonds kan je in juni nog steeds buiten een boek lezen zonder extra verlichting.

Er ligt ongeveer vier maanden sneeuw, een paradijs dus voor ski en langlaufliefhebbers.
Skiën en langlaufen zijn twee sporten die inderdaad hoog scoren bij alle Noren. Als je in de winter over straat loopt met een paar ski’s word je zo aangesproken om te vragen waar je gaat skiën of waar je geskied hebt, hoe het geweest is en welke was je op je ski’s hebt gesmeerd. SWIX is het meest gebruikte merk skiwas en zoals ik reeds heb gezegd, vraag me niet naar een tweede merk skiwas.! Blijf trouwens altijd van de skiwas van een Noor af: ze verdragen het bij wijze van spreken beter dat je met hun vrouw rommelt dan dat je aan de skiwas prutst.

Het leven in Noorwegen is duur. Is het wikken en wegen tussen vraag en aanbod?
Het is hier inderdaad zo’n 20 tot 30% duurder dan in Vlaanderen, maar daar staat tegenover dat de lonen hier ook zo’n 20 tot 30% hoger zijn. In geld uitgedrukt sta ik ruim aan de top van de K VIV-salarisenquête voor de collega’s van mijn jaar, maar qua koopkracht is er uiteraard weinig of geen verschil. Ondanks het feit dat ik hier minder belastingen betaal dan in België, kent Noorwegen wel een vermogensbelasting toe en je hoeft helemaal niet rijk te zijn om al 1% vermogensbelasting mee te betalen.
Waar ik het af en toe moeilijk mee heb, is het aanbod in de winkels. Je hebt hier geen ellenlange rekken in de grootwarenhuizen – pardon, schrap ‘groot’ maar, want zo groot zijn de warenhuizen hier eigenlijk niet waar je kan kiezen tussen honderd soorten koekjes, vier of vijf merken melk, alle mogelijke groenten en fruit, enz. Wil je melk, dan neem je Tine-melk, zo eenvoudig is dat. Wil je kaas, dan is het Norvegia. Eén merk voor iedereen is goed genoeg. En dat maakt het leven veel eenvoudiger, want je hoeft niet te kiezen. De kwaliteit van groenten, fruit en vlees is niet altijd hetzelfde, maar je trekt daar je plan mee. Ben je verlekkerd op chocolade, dan is Noorwegen een hopeloos land. Drink je graag af en toe een pintje op café, dan kost je dat zo’n dikke 200 BEF voor een halve liter. Drink je misschien liever een glaasje wijn? Voor een fles zal je vlug een goeie 1.000 BEF betalen. Wat ikzelf het meeste mis is de biefstuk-friet met sla in de zomer overgoten met een heerlijke klad mayonaise. Of mosselen natuur, witloof, paling-in-‘t-groen, een gebraden kip, grijze garnalen en af en toe een reep heerlijke chocolade. Noorwegen is wél het paradijs voor wie verlekkerd is op vis, maar na drie jaar begin ik stilaan zelf schubben te krijgen!

Wij gaan er van uit dat Noren Europeanen zijn zoals wij, met eerder beperkte culturele en sociale verschillen. Klopt dat?
Er zijn effectief een aantal verschillen.
Ten eerste heeft men er volgens onze normen minder goede manieren. Vergeet niet dat Noorwegen tot 50 jaar geleden, dus voor de ontdekking van de Noordzee-olie, een arm land was van vissers en boeren. Zo herinner ik mij het bijzonder aantrekkelijke blonde meisje dat ongegeneerd tussen de tramsporen spuugde. Wat een afknapper! Ik erger me ook nog steeds aan collega’s die hun neus optrekken of luid hun keel schrapen tijdens vergaderingen, maar iederéén doet dat hier.
Ten tweede is de maatschappij zeer egalitair. Je wordt verondersteld niet meer te verdienen of duurdere kleding te dragen dan de anderen. Probeer ook niet harder te werken dan je collega’s. En voel je vooral ook niet beter dan de anderen. Een voorbeeldje : een tijd lang was er op vrijdagavond een dartswedstrijd in het bedrijf, waarbij drie soorten prijzen werden uitgereikt: één voor wie hoogst scoorde, één voor wie laagst scoorde en één voor wie het aantal punten behaalde dat het dichtst bij het gemiddelde lag. Iedereen kon dus winnen!
Ten derde heb ik vaak het gevoel in een quasi-communistische staat te wonen. Iedereen verwacht dat de Staat voor alles zal zorgen dus initiatief nemen is er niet altijd bij. Geld op de bank hebben is ook een onding. Heb je geld, geef het dan uit. Koop een huis. Heb je geld over, koop dan een auto. Heb je nog geld over, koop dan een hut in de bergen of aan zee. Heb je nog geld over, koop dan een boot. Sparen doe je niet, waarom zou je ook als je al snel vermogensbelasting moet betalen. Wie een spaarpotje heeft boven de 250.000 BEF is hier op zijn minst verdacht.

Een goede voorbereiding is noodzakelijk wanneer je naar het buitenland wenst te trekken. Hebt u bijkomende tips?
Wie zin heeft of de kans krijgt om naar het buitenland te vertrekken moet dat vooral doén. Ikzelf zal nooit spijt moeten hebben dat ik één van mijn jeugddromen niet heb gerealiseerd. Verder is het een absolute aanrader om de lokale taal zo snel mogelijk te leren. Dat opent meteen heel wat deuren. Probeer ook contact te zoeken met andere Vlamingen om tips uit te wisselen, gaande van hoe je je papieren in orde moet brengen tot tips over in welke winkel je Belgische chocolade of Belgisch bier kan kopen. Wees er wel op voorbereid dat de expats in je vriendenkring redelijk snel kunnen roteren. Op het ogenblik dat je iemand goed begint te kennen, vertrekt hij of zij terug naar Vlaanderen. Dat maakt het soms wat moeilijk om “duurzamere” vriendschappen op te bouwen.
Wie werk zoekt in het buitenland mag gerust beklemtonen dat je binnen de kortste keren de lokale taal zal aanleren. En schrijf op je CV gerust dat je vlot Engels, Frans en Duits spreekt (tenzij je naar een Engels-, Frans- of Duitssprekend land gaat uiteraard). Geen enkel ander volk kan immers tippen aan de talenkennis van de Vlaming.

Filip Van Laenen

·     Geboren te Bonheiden op 18 juni 1972.
·     Diploma van Burgerlijk Elektrotechnisch Ingenieur KU-Leuven 1995 en
      Burgerlijk Ingenieur in de Computerwetenschappen KU-Leuven 1997.
·     Van 15 januari t/m 15 mei 1995 Erasmus-verblijf aan NTH (Norges Tekniske Høyskole) in Trondheim, Noorwegen.
·     Start van carrière op 1 september 1997 als Kennisingenieur bij Computas AS, in Sandvika, Noorwegen.
·     Familiale situatie: ongehuwd, geen kinderen.
·     Interesses en vrijetijdsbesteding: actualiteit en politiek, talen.
·     Verblijfplaats: Jar, Noorwegen.
·     E-mail : f.a.vanlaenen@ieee.org.

Eindredactie: Frieda Blondeel, hoofd publicaties